(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Leabhar: air son na dara buidhne anns na Sgoilibh Gaelach Gluasadach"

LEABHAR: 



AIR SON NA DARA BUIDHNE 



SGOILIBH GAELACR 



GLUASADACH. 



Teagaisg leanabh a thaobh na slighe air an còir dha imeachd ; 
agus an uair a bhios e sean cha treig e i.— Gnàth-f hocail xxii. 6. 

Esan a ghràdhaicheas fòghlum, gràdhaichidh e edlas.' 

Gnàth-fhocail xii.'l. 

Agus theagaisg iad ann an luda, agus leabhar lagha an Tighearna 
aca ; agus chaidh iad mu'n cuairtair feadh uile bhdiltean Iuda, agus 
theagaisg iad an sluagh.— 2 Eachdraidh xvii. 9. 



AN DARA CLO-BHUALADH. 



DUNEIDÌN: 

AIR A CHLO-BHUALADH AIR SON a' CHOMUINN A 
THA CUMAIL SUAS NAN SGOILEAN GAE'LACK 
ANN AN GAELTEACHD AGUS EILEAN- 
AIJ3H NA H-ALBA. 



1825. 



iUN 



- i 



Foc-ail Thrì, Cheith-ir, agus Chùig 
earr-ann-an. 



ab-ach-adh 


ainm-each-adh 


ab-stol-achd 


ainn-is-eachd 


ac-ar-achd 


àird-e-deas 


ach-mhas-an 


àird-e-tuath 


adh-al-tran-as 


àird-an-ear 


adh-arc-ach 


àird-an-iar 


adh-lac-adh 


aith-reach-as 


ag-ar-tas 


aithn-each-adh 


àibh-ir-sear 


al-trum-ach-adh 


ai-bi-dil 


al-tach-adh 


aid-each-adh 


al-tach-adh- beath-a 


aigh-ear-ach 


am-ar-bruth-aidh 


àil-ghios-ach 


a-na-eaith-eadh 


àill-eag-an 


a-na-ceart*as 


aim-beart-ach 


a-na-cneasd-a 


aimn-ieas-ach 


a-na-ca-throm 


aìmh-reit-each 


a-na-goir-eas-ach 


aim-sir-eil 


an-aoibh-inn 


ain-eol-ach 


an-aoibh-inn-each 


aing-idh-eachd 


an-dàn-a 




a2 



4 



an-dàn-ad-as 

aih-diadh-aidh 

ain-diadh-achd 

an-earbs-a 

an-earbs-ach 

an-mhainn-eachd 

an-iochd-ar 

àn-rath-nach 

an-shoc-air 

ann-tog-radh 

ann-trom-aich 

ann-trom-ach-adh 

ann-dòch-as 

aoidh-eal-achd 

aor-nag-an 

aon-ar-an 

aon-fhìllt-eachd 

aon-inn-tinn 

àrd-aing-eal 

àrd-bhreith-eamh 

àrd-cheann-as 

àrd-chomh-airl-e 

àrd-chumh-achd 



àrd-inbh-each 

àrd-inn-tinn-each 

àrd-shag-art 

àrd-shean-adh 

àrd-uachd-ar-an 

àrd-ùgh-darr-as 

as-lach-adh 

ath-air-cèil-e 

ath-ais-each 

ath-arr-ach-adh 

ath-bheoth-ach-adh 

ath-cheann-aich 

ath-chuing-e 

ath-dhìol-adh 

ath-ghoir-id 

ath-ghin-eamh-uinn 

ath-iarr-tas 

ath-leas-ach-adh 

ath-leas-aich 

ath-nuadh-aich 

ath-nuadh-ach-adh 

ath-sheall-adh 

ath-shealbh-aich 



5 



ath-sheach-ran 
bac-na-ruidh-e 
bac-na-h-ios-guid 
bach-lag-ach 
bad-mull-aich 
bàigh-eal-achd 
ball-àbh-achd-ais 
ball-amh-airc 
ball-mag-aidh 
ban-al-trum 
ban-al-trum -achd 
ban-adh-al-tran- 
ach 

ban-a-char-aid 
ban-a-chliamh- 

uinn 
ban-a-mhaigh-stir 
bann-stiùbh-ard 
bann-tuath-an-ach 
baoth-shùg-radh 
bàs-ach-adh 
bàs-mhor-achd 
beaehd-ach-adh 



bean-baìnn-se 

bean-chinn-idh 

bean-ghlùin-e 

bean-shiùbhl-aidh 

bean-uas-al 

beath-ach-fiadh- 

aich 
beath-ach-adh 
beoth-ach-adh 
beoth-al-achd 
biadh-maidn-e 
biadh-nòin 
biadh-feasg-air 
biadh-siubh-ail 
biadh-brist-e 
bith-bhriathr-ach 
bith-bhuan-tachd 
boir-ionn-ach 
bolg-shaigh-ead 
braigh-dean-as 
brat-sgàil-e 
brat-spèil-idh 
brath-air-ath-ar 



A □ 



6 



bratfcair-màth-ar 
brath-air-cèil-e 
breith-ean-as 
breith-buìdh-each 

ais 

breith-neach-adh 

breug-air-eachd 

bros-nach-adh 

bruaid-lean-achd 

brùid-eal-achd 

buach-aill-eachd 

buadh-al-achd 

buair-eas-ach 

buan-mhair-eann- 

ach 
buil-each-adh 
bun-ailt-each 
bun-ailt-eachd 
cabh-ag-ach 
càil-eig-in 
càil-eachd-an 
caill-each-oidhch-e 
caillt-ean-ach 



cais-reag-ach 
caith-e-beath-a 
caith-ream-ach 
■ caith-ris-each 
camh-an-aich 
camp-ach-adh 
. caoch-laid-each 
caoin-shuar-ach 
caomh-al-achd 
car-ach-adh 
car-than-achd 
cath-air-rìogh-ail 
cead-aicht-e 
cealg-air-eachd 
ceann-airc-each 
ceann-fèadh-na 
ceann-làid-ir 
ceann-sach-adh 
ceas-nach-adh 
ciall-ach-adh 
cìr-mheall-a 
clach-air-eachd 
clach-ois-inn 



elàrs-air-eaclid 

clo-bhual-adh 

clach-shneachd-a 

claeh-mheall-ain 

clach-mhuil-inn 

cluaint-ear-achd 

cluais-fhàin-e 

cnuimh-eag-an 

cobh-art-achd 

coimh-ear-snach 

coimh-ead-achd 

co-fharp-uis 

co-fhreag-radh 

coimh-lion-adh 

coin-eall-ach 

cois-rig-eadh 

còmh-lach-adh 

comh-air-leach 

co-aont-aich 

co-chreut-air 

co-dhùn-adh 

co-fhlaith-eachd 

co-fhreag-radh 



co-fhul-ang-as 
co-fhurt-'ear 
co-luad-ar 
cor-ra-bhàn 
cor-ra-ghlas 
craobh-sgaoil-eadh 
crìoch-naicht-e 
crith-thalmh-ainn 
crith-reoth-adh 
cruinn-each-adh 
cruth-ach-adh 
cruth-ath-arr-ach- 
adh 

cuairt-each-adh 
cud-throm-ach 
cuil-bheart-achd 
cii'ìmh-neach-adh 
cùl-chàin-eadh 
cùl-sleamh-nach- 
adh 

cumh-achd-ach 

daìng-neach-adh 

daon-achd-ach 



8 



deadh-bheus-ach 

deadh-iom-radh 

dearg-las-adh 

deas-pair-eachd 

diadh-aidh-eachd 

dì-chioll-ach 

dì-chuimh-neach 

dìogh-alt-air 

dìomh-air-eachd 

doil-gheas-ach 

do-leas*aicht-e 

dors-air-eachd 

dòr-uinn-each 

do-thuig-sinn 

dubh-aig-ean 

duil-ich-inn 

dùr-achd-ach 

ea-dar-ghuidh-e 

ea-dar-mheadh-on- 

'fhear 
ea-dar-mhìn each- 

adh 



ea-dar.sgar-achd- 

uinn 
ear-al-ach-adh 
eas-aon-achd 
eas-bhuidh-each 
eas-ìon-raic 
eas-ùmh-lachd 
èig-neach-adh 
eis-im.pleir 
eus-aont-as 
fàbh-ar-ach 
fad-fhul-ang-ach 
faic-ill-each 
fàill-inn-each 
fàilt-each-adh 
fair-each-adh 
fall-ain-eachd 
fann-ach-adh 
fàs-ach-adh 
fear-saor-aidh 
fèin-fhios-rach-adh 
feòl-mhor-achd 



9 



fìoim-air-eachd 

fìr-inn-teaclid 

fòg-arr-ach 

foigh-id-neach 

foills-icht-e 

fòir-èig-inn 

freumh-ach-adh 

frith-eal-adh 

fuar-chràbh-adh 

fuil-eachd-ach 

furt-ach-adh 

gàir-deach-as 

gàir-eachd-aich 

gairm-choil-each 



geall-daìng-neach- 

aidh 
geò-cair-eachd 
geur-fhios-rach 
geur-leanmh-uinn 
geur-mhoth-ach- 

adh 

geur-rann-sach- 
adh 

ginn-eamh-uinn 

giorr-ach-adh 

gliong-ar-saich 

gnàth-ach-adh 

gnàth-fhoc-al 



gairm-èif-eachd-ach greadh-nach-as 
gairm-pòs-aidh grunn-ach-adh 
gaoth-a-deas 
gaoth-a-tuath 
gaoth-a-n'ear 
gaoth-a-n'iar 
geal-ach-ùr 
geal-ach-adh 



iar-guinn-each 
ion-al-tradh 
ìnn-leachd-ach 
ìnn-tinn-each 
iom-a-gain-each 
iom-chuidh-eachd 



10 



iom-luasg-adh 

iom-rait-each 

iom-sgar-adh 

iong-ant-ach 

ìon-rac-an 

ir-is-leachd 

ir-is-leach-adh 

it-eal-aich 

iùnn-sach-adh 

lag-chridh-each 

laimh-seach-adh 

làmh-choill-e 

làmh-sgrìobh-aidh 

làn-fhios-rach 

làn-shoill-eir 

làth-air-eachd 

lean-bhuinn-each 

leann-an-sìth 

leann-an-achd 

leth-trom-ach 

lèir-sinn-each 

leis-geal-ach 

leth-iom-alLach 



leubh-ad-air 

leum-nach-uaine 

leas-ach-adh 

lìon-eud-ach 

lìon-mhoir-eachd 

lit-ir-dheal-ach 

aidh 
long-bhrist-eadh 
luchd-coimh-id- 

eachd 
mac-ant-achd 
mad-adh-all-uidh 
maìgh-deann-a 
maìgh-stir-sgoil-e 
màir-neal-ach 
maith-ean-as 
mall-ach-adh 
mas-lach-adh 
màth-air-aobh-air 
meall-tair-eachd 
meanbh-chuil-eag 
mear-achd^ach 
meas-arr-achd 



11 



meòr-ach-adh 

meud-aich-ear 

meud-aich-idh 

mi-bhuìdh-each-as 

mi-chaoimh-eil 

mi-chliuit-each 

mi-chreid-imh 

mi-dhiadh-aidh 

mi-dhleas-an-ach 

mi-dhò-chas 

mi-fhall-ain-eachd 

mi-fhaigh-id-inn 

mi-fhort-an 

mi-fhort-an-ach 

mi-fhur-ach-air 

mi-gheim-nidh 

mi-ghnàth-aichte 

mi-ghoir-eas-ach 

mi-iom-chuidh 

mi-lagh-ail 

mi-mhais-each 

mi-mhis-neach 



mi-mhodh-ail 

mi-naomh-achd 

mi-nis-treal-achd 

mionn-ach-adh 

mìor-bhuil-each 

mi-shìobh-alt-a 

mi-shoc-rach 

mi-thaing-eil 

mi-thait-neach 

mi-thuigs-each 

mòr-al-achd 

mòr-chuis-each 

moth-ach-adh - 

moth-ach-ail 

muin-ghin-each 

muinn-tear-as 

nàb-uidh-eachd 

naomh-ach-adh 

nath-air-nimh-e 

neart-ach-adh 

neo-air-idh 

neo-àj-aidh 



12 



nigh-ead-air-eachd 
nuadh-aicht-e 
ob-air-ghrèis 
ob-air-shnàth-aid 
ob-air-thein-e 
ob-air-uisg-e 
og-luidh-eachd 
òg-mhad-uinn 
oid-iunn-saich 
oil-thir-eachd 
oir-chios-each 
òir-dheirc-eas 
òr-an-mol-aidh 
painn-tir-eachd 
pàirt-each-adh 
pìob-air-eachd 
pòit-eir-eachd 
priomh-ath-air 
priomh-uachd-ar-an 
neo-thoillt-inn-each prì os-an-ach 
neo-thorr-ach pung-all-achd 
neo-thruaill-idh rag-mhuin-eal-achd 
neo-thuigs-each rag-air-eachd 



neo-bhàs-mhor 
neo-chaoch-laid- 

each 
neo-chealg-ach 
neo-choir-each 
neo-chìnnt-each 
no-chrìoch-nach 
neo-chomas-ach 
neo-gheim-nidh 
neo-ghlainn-e 
neo-ghoirt-icht-e 
neo-ghràs-mhor 
neo-shòl-as-ach 
neo-thait-neach 
neo-tharbh-ach 
neo-thim-chioll- 

ghearr-adh 
neo-thim-chioll- 

ghèarrta 



13 



ràit-each-ail 

ràit-each-as 

ranns-ach-adh 

rèit-each-adh 

reus-an-ach-adh 

riagh-ailt-each 

riar-ach-adh 

rìgh-chaith-ir 

rìogh-ach-adh 

ro-bheart-ach 

ro-bhàigh-eil 

ro-chùr-am-ach 

ro-dhùr-achd-ach 

ro-thait-neaeh 

ro-thal-mhaidh 

roi-aith-nich 

roi-chraic-ionn 

roi-òrd-ach-adh 

roi-sheall-adh 

ruag-air-eachd 

rùn-dìomh-air 

sàbh-al-adh 

sag-art-achd 



saoibh-ir-eachd 

saìgh-dear-aehd 

samh-lach-adh 

sannt-ach-adh 

saobh-chràbh-adh 

saobh-chreid-imh 

saogh-alt-achd 

saors-ainn-eachd 

soidh-each-ionn-laid 

sàr-mhais-each 

seach-ran-ach 

sealbh-ach-adh 

sealg-air-eachd 

seann-tiom-nadh 

sear-man-ach-adh 

sear-main-ich-e 

seasg-air-eachd 

seò-mar-aoidh- 

eachd 
sgar-achd-ainn 
sgead-ach-adh 
sior-iarr-aidh 
sior-Iosg^adh 

B 



14 



sìorr-uidh-eachd taois-neach-adh 

slàn-uigh-ear tart-mhoir-eachd 

slat-rìogh-ail tabh-unn-aich 
slat-shuaich-ean-tais teachd-an-tìr 

sleamh-nach-adh teachd-air-eachd 

smuaint-each-adh teann-ach-adh 

so-aom-adh teug-mhail-each 

so-dhèan-amh tigh-earn-as 

soill-eir-eachd tigh-eir-id-inn 

so-iom-chair tim-chioll-ghearr- 
soi-sgeul-ach adh 

sò-las-ach tinn-eas-cleibh-e 

speur-ad-air tiodh-lac-adh 

speur-ad-air-eachd tiom-chridh-each 

spior-ad-ail tiorm-ach-adh 

sràid-im-eachd toi-bheum-ach 

subh-ach-as toil-ìnn-tinn 

tàbh-achd-ach toir-bheart-as 

taimh-neul-ach toir-measg-adh 

tairbh-eart-ach treòr-ach-adh 

tair-is-neachd trì-fÌGh-ead 

tais-bean-ar triob-laid-each 

tàm-ailt-each trò-cair-each 



15 



tròm-inn-tinn-eac 
tròmp-air-eaehd 
truaill-idh-eachd 
truagh-an-tachd 
tuain-eal-aeh 
tul-chuis-each 
tunn-ag-fhiadh- 
aich 

uachd-ar-an-achd 
uair-ead-air 
ull-ach-adh 
ùgh-dar-as 
uil-e-bheann-aicht- 
e 

uil-e-chumh-achd* 
ach 



uil-e-fhios-rach 

uil-e-ghlòr-mhor 

uil-e-iom-lain- 

eachd 
uil-e-làth-air-each 
uil-e-lèir-sinn-each 
uisg-each-adh 
ùmh-lach*adh 
urr-am-ach 
ur-choid-each 
ùr-ghàir-deach-as 
ùr-lar-bual-aidh 
ùr-labh-radh 
us-graich-ean 
ùt-rais-eaeh 



16 



Feum-aidh an sgoil-eir na h-àir-eamh-nan 
so iùnn-sach-adh, mun d'thèid e ni's 
fhaide air 'agh-aidh; oirtach-ar-aidh iad 
air anns na leas-ain a lean-as, agus anns 
an ath Leabh-ar. 

Aon, 1 I Aon deug, 11 XI 

Dhà, 2 II Dhà-dheug, 12 XII 

Trì, 3 III Trì-deug, 13 XIII 

Ceith-ir, 4 IV Ceith-ir-deug, 14 XIV 

Cùig, 5 V Cùig-deug, 15 XV 

Sèa, 6 VI Sèa-deug, 16 XVI 

Seachd, 7 VII Seachd-deug, 17 XVII 

Ochd, 8 VIII Ochd-deug, 18 XVIII 

Naoi, 9 IX Naoi-deug, 19 XIX 

Deich, 10 X Fich-ead, 20 XX 

Deich 'ar Fhich-ead, - 30 XXX 

DàFhich-ead, - 40 XL 

Dà fhich-ead 'sa deich, 50 L 

Trìfich-ead, - 60 LX 

Trì fich-ead 'sa deich, - 70 LXX 

Ceith-ir fich-ead, - - 80 LXXX 

Ceith-ir fich-ead 'sa deich, - 90 XC 

Ceud, no cùig fich-ead, - 100 C 

Dà cheud, no deich fich-ead, 200 CC 

Cùigceud, - 500 D 

Mìle, - 1000 M 



17 



Do bhrìgh gu'm feum an sgoil-eir na 
nithe so a leanas iùnn-sach-adh, agus 
an tuig-sinn, mu'n d'thèideni's fhaide 
air 'agh-aidh ; is còir do'n f hear-theag- 
aisg, saoth-air a ghabh-ail 'na m mìn- 
eaeh-adh do'n sgoil-eir. 

Tha trì-deugde dh'fhogh-airibh dùb- 
ailte, agus cùig fogh-air-ean trì-fillte 
anns a Ghàelic. 

Na fogh-air-ean dùb-ailte, ae, ai, ao, 
ea, ei, eo, eu, ia, io, iu, oi, ua, ui. 

Na fogh-air-ean trì-fillte, aoi, eoi, iai, 
iui, uai. 

Aignaoi de'n afogh-air-ibhdùb-ailte, 
ai, ea, ei, eo, ia, io, iu, oi, ui, tha 
caoch-ladh de dh'f huaim-ibh air leth ; 
ach aig ceith-ir dhiùbh, ae, ao, eu, 
ua, cha'n'eil ach aon f huaim ; air an 
aobhar sin, neo-chaoch-laid-each. 

Tha aon fhuaim air leth, agus neo- 
chaoch-laid-each aig gach aon de na 
fogh-air-ibh trì-fillte, agusaghnàthfada. 

Tlia fuaim fhada ghnàth aig ae, eu, 
b3 



18 



ia 9 ua, agus is ainn-eamh a tlia fuaim 
goir-id aig ao ; ach aig a chuid eile de 
na fogh-air-ibh dùb-ailte tha mar-aon, 
fuaim fada, agus goir-id. 

Tha an riagh-ailt so a leanas, a' feuch- 
ainn lìon-mhor-achd nam fuaim-ibh, 
ath'aig na fogh-iiir-ean dùb-ailte airleth. 

Aig. ae, ao, en, ua, eiia'n eil acli aon fhuaim. 

Aig. ia, tha trì fuaim-ean. 

Aig. eo, iu, ui, tha ceith-ir fuaim-ean. 

Aig. ai, io, tha cùig fnaim-ean. 

Aig. ei, tha seachd fuaim-ean. ■ 

Aig. oi, tha ochd fuaim-ean. 

Aig. ea, tha naoi fuaim-ean. 

Cha'n'eil fuaim na dara litir, ann an 
ea, aguseu, aigàm air bith air a chluinn- 
tin. Tha eis-im-pleir-ean air an duil- 
eig eiìe a tha 'soill-eir-each-adh gach 
caoch-ladh suidh-each-aidh, agus fuaim 
a th'aig na fogh-aire dùb-ailt. 



cs 

I SP 



cS c3 
C3 O 

a> cs 



J ? 

_Sj cS 

5 § 

63 ' 

O -£3 

cS cv 



ès m 

l CS 

® .2 

cS 

Ifl 

c3 



31 



4 "T3 



<K o 



c3 bJ3 



9 « 

03 r/J 
"3 

CS r< 



^> o 

!- o 



05 -G -d 

5 1 g 



1* r2 7£ 
"3 .2 -o 'o 



3 2^3 



«s W O "3 JS "3 

05 S jO CJ -5 -5 



^ rg o 13 '3 JSi 

rK •- «J cu bJO-o 
O c+^ cj o) ca 



q3 t- t, _ , j p oj 



il 



I I 



r i ° 

s o 



3 '5 



w .3 •£ -s o g g 
g.g.S.g-g g-g 



20 

Thana comh-f hogh-air-ean so, bh, ch, 
dh, gh, mh, ph, sh, th, gu bith-eannt 
a tach-airt anns a' Ghàelic ; air an aobh- 
-ar sin is còir do'n sgoil-eir min-eòlas a 
ghabh-ail orra. 

'N uair a tha an h, air a' ceang-al ri 
a h-aon de na comh-fhogh-air-ibh eile, 
tha iad a' càll am fuaim fèin, agus anns 
an t-suidh-each-adh so, tha iad a' faot- 
ainn fuaim eile, nì, a shoill-eir-ich-eas 
an riagh-ailt so a leanas, agus a 
mhìn-ich-eas am fear-teag-aisg. 

Do bhrìgh nach 'eil rùm anns an 
leabh-ar so, gu mhìn-each-adh mar a 
tha an teanga air a cleachd-adh anns 
na fuaim-ibh aig na comh-f hogh-air-ibh 
so, tha eis-im-pleir-ean air an tabh-airt 
air na fuaim-ibh. 



Comh-f hogh-aire. 


gh 




ghabh. 


bh 


v bhuail, gabh. 


gh 
gh 


y 


gheibh. 


ch 


chaidh, rach. 




rìgh, sluagh. 


ch 


chì, eich. 


mh 


V 


damh, mhol. 


dh 


dhall, gràdh. 


P h 


f 


phill. 


dh 


y dhearc. 


sh 


h 


shuidh, shaoil. 


dh 


ràdh, bual-adh. 


th 


h 


thainig. 


fh 


f hcara. 


th 




maith, thu^a. 



n 



Isr còir do'u sgoil-eir mar an ceud-na min-eo- 
las a ghabh-air na stad-an-aibh so. 

An ceud stad , 

An dara stad ; 

An treas stad : 
An ceath-ramh stad 

Stad ceiste ? 

Stad iongantais L 

Stadaig-),r fhad ")aon. 

Stad aig f ; ) , , , . f aon, dha 

Stad aig f : 1 sa bhlodh f aon, dhà, trl. 

Stad aig j . (. tu ag radh j aon, dhà, trì, ceith-ir^ 




GNATH-FHOCAIL. 

CAIB. I. 
5 Etsd-idh duine glic, agus meud- 
aich-idh e fògh-lum, agus sealbh- 
aich-idh duine tuigs-each comli- 
airl-ean glice : 

7 Ts e eagal an Tighearna tùs an 
eòl-ais : air glioc-as agus teag-asg ni 

8 am-ad-ain tàir. A mhic, èisd thusa 



22 GNATH-FHOCAIL. 



ri teag-asg t'athar, agus na trèig 
lagh do mhàth-ar : 
7 Oir 'nan coron maise bith-idh-mà 
do d'cheann, agus 'nan slabh-ruidh- 
ibh do d' mhuin-eal. 
■22 Cia f had, a dhaoine baogh-alta, 
a ghràdh-aich-eas sibh baogh-alt- 
achd ? agus a ghabh-as luchd-foch- 
aid tlachd *nam foch-aid, agus a 
bheir amad-ain fuath do eòlas ? 

23 Pill-ibh ri m' ach-mhas-an : feuch, 
dòirt-idh mi mach mo spior-ad 
dhuìbh ; ni mi aith-nicht-e mo 
bhriathra duìbh. 

24 A chionn gu'n do ghairm mi, 
agus gu'n do dhiùlt sibhse, gu'n 
do shìn mi mach mo làmh, agus 
nach d'thug duine sam bith an 
aire ; 

25 Ach gu'n do chuir sibh an neo- 
bhrìgh m'uile chomh-airle, agus nach 
b'àill leibh a bheag do m' ach-mha- 

26 san } Ni mise mar an ceudna 



GNATH-FHOOAIL. 23 



gàire ri'r sgrios-sa ; ni mi fan-aid 
'n uair a thig bhur n-eagal ; 

27 'N uair a thig bhur n-eagal mar 
f hàs-ach-adh, agus a thig bhur lèir- 
sgrios oirbh mar iom-ghaoith ; 'n uair 
a thig teinn agus cràdh-cridhe oirbh. 

•28 An sin gairm-idh iad ormsa, ach cha 
f hreag-air mi ; iarr-aidh iad mi gu 
moch, ach cha'n f haigh iad mi ; 

Q9 A chionn gu'n d'fhuath-aich iad 
eòlas, agus nach do rògh-nuich iad 

30 eagal an Tigh-earna. Cha b'àill 
leo bheag do m' chaomh-airle, rinn 
iad tàir air m'ach-mhas-an uile. 

S l Uime sin ith-idh iad de thor-adh 
an slighe fèin, agus lìonar iad le'n 

3 L 2 innl-eachd-aibh fèin. Oir marbh- 
aidh claon-adh nan daoine baogh- 
alta iad, agus sgrios-aidh soirbh-eas 
nan ama-dan iad fèin. 

33 Ach ge be' dh'èisd-eas riumsa, 
gabh-aidh e còmh-nuidh 'an tèar- 
uint-eachd, agus bith-idh e saor 
eagal uilc. 



9A G NATH- F HO C A IL. 



Caib. II. A nihic, ma ghabh-as 
tu mobhriath-ra-sa, agusma dh'fhol- 
uich-eas tu m'aith-eanta maille riut ; 

2 Air chor as gu'n aom thu do 
chluas ri glioc-as, gu'n leag thu do 

3 chridhe air tuigse : Seadh, ri eòlas 
ma dh'èigh-eas tu, ri tuigse ma 
thog-as tu suas do ghuth ; 

4 Ma dh'iarras tu i mar airg-iod, 
agus ma rann-saich-eas tu air a son, 
mar air son ion-mhas-an fol-aichte ; 

5 An sin tuig-idh tu eaga! an Tigh- 
earna, agus gheibh thu eòlas Dè : 

6 Oir bheir an Tigh-earna glioc-as ; 
as a bheul thig eòlas agus tuigse. 

9 An sin tuig-idh tu fìr-eant-achd, 
agus breith-ean-as, agus ceart-as, 
seadh, gach uile dheadh shlighe. 

10 'Nuair a thèid glioc-as a steach 
ann do chridhe, agus a bhios eòlas 

1 1 tait-neach do d' anam ; Ni ciall do 
dhìon-adh, coimh-id-idh tuigse thu : 

12 Gu d' shaor-adh o shlighe an 



GNATH-FHOCAIL. 25 



droch dhuine ; o'n duine a labh-ras 

20 nithe fìara. Chum gu'n imich thu 
ann an slighe dhaoine maithe, agus 
gu'n glèidh thu ceum-an-na nam 
fìrean. 

21 Oir gabh-aidh na h-ìon-rac-ain 
còmh-nuidh 'san tìr, agus fan-aidh 

22 na daoine foirfe innte. Ach gearr- 
arnadaoine aing-idhbhàrr na taìmh- 
ainn, agus spìon-ar luchd-eus-aont- 
ais as. 

13 Caib. III. Is sona an duine a 
dh'am-ais-eas air glioc-as, agus am 

14* fear a gheibh tuigse : Oir is fèarr 
a ceann-achd na ceann-achd airgid, 
agus a buann-achd na'n t-òr. 

15 Is luach-mhoire i na na seud-an, 
agus cha 'n'eil gach ni a's urrainn 
thu mhiann-ach-adh r'an coimh- 

16 meas rithe. Tha saogh-al fada 'na 
laìmh dheis ; 'na laìmh chlì saibh^ 
reas agus urram. 

17 M sligh-eanna subh-ach-ais a sligh=- 

c 



26 GNATH-FHOCAIL. 



eanna, agus ù sìth a ceum-an-na 
18 uile. Is craobh beatha i dhoibh-san 
a ni greim oirre, agus is sona iadsan 
a ghleidh-eas i. 

7 Caib. IV. Is e gliocas an ni 
sòn-ruichte ; faigh gliocas, agus 
maille ri d' uile fhagh-ail faigh 

8 tuigse. Ard-aich i, agus cuir-idh 
i suas thu ; bheir i gu h-urram 
thu, 'n uair a ghabh-as tu a'd' ghlac- 
aibh i. 

9 Bheir i do d' cheann coron 
maise : crùn glòire bheir i seach-ad 

23 duit. Leis gach uile dhìch-ioll 
glèidh do chridhe ; oir as a sin tha 
sruth-an-na na beatha. Cuir uait 
am beul fiar, agus na bilean beum- 
nach cuir fad-a uait. 

6 Caib. VI. Imich a chum an t- 
seang-ain, a leisg-ein ; thoir fainear 

7 a shligh-ean, agus bi glic : Aig 
nach 'eil fear-seòl-aidh, fear-amh- 

8 airc,noriaghl-ad-air, A dh'ull-uich- 



GNATH-FHOCAIL. 



eas a bhiadh 'san t-samh-radh, agus 
a chruinn-ich-eas a theachd-an-tìr 
'san fhogh-ar-adh. 
9 Cia f had a choid-leas tu, a leisg- 
ein ? e'uin a dh'èir-eas tu as do 

10 chod-al ? Fath-ast bcag-an cod-ail, 
beag-an clò chod-ail, beag-an fill-idh 

nan làmh gu codal. 

11 An sin thig do bhochd-ainn mar 
f hear-siubh-ail, agus t'uir-eas-bhuidh 

12 mar dhuine fuidh arm-aibh. Duine 
nach fiù, fear aing-idh, siùbh-laidh e 
le beul ana-cneasda. 

13 Caog-aidh e le 'shùil, bheir e 
sanas le 'chois, teag-aisg-idh e le 

14 'mheur-aibh. Tha aing-ealt-achd 
'na chridhe, tlia e a' dealbh-adh uilc 
a ghnàth ; tog-aidh e aimh-reit. 

15 Uime sin gu h-obann thig a 
sgrios ; gu grad brisear e, gun 

16 leigh-eas. Na sea nithe so is fuath- 
ach leis an Tigh-earna ; seadh, tlia 

c % 



28 GNATH-FHOCAIL. 



seacM nithe nan gràin-eal-achd d*a 
anara : 

17 Seall-adh àrd, teanga bhreug-ach, 
agus làmhan a dhòirt-eas fuil neo- 

18 chiont-ach, Cridhe a dhealbh-as 
smuaint-ean aing-idh, cosan a bhios 

19 luath a ruith chum uilc y Fianuis 
bhreug-ach a labhras breug-an, agus 
esan a thogas aìmh-reit eadar 
bhràith-ribh. 

1 Caib. VIII. Nach ^eil glioc-as 
ag èigh-each ? agus nach 'eil tuigse 

10 a' cur a mach a gutha ? Gabh-aibh 
mo theag-asg, agus ni h-e airg-iod, 
agus eòlas thar an òr thaghta. 

1 1 Oir is fearr glioc-as na na clach-an 
luach-mhor ; agus cha 'n *eil na 
h-uile nithe a dh'f heud-ar a mhiann- 
ach-adh r'an coimh-meas rithe. 

13 Is e eagal an Tigh-earna an t-olc 
fhuath-ach-adh ; uabh-ar, agus 
àrdan agus an droch shlighe, agus 
am beul fiar is fuath-ach leam. 



GNATH-FHOCAIL. 29 



12 Iadsan aig am bheil gràdh 
dliomh gràdh-aich-idh mi, agus iad- 
san a dh'iarras mi gu moch gheibh 

20 iad mi. Air slighe a' cheart-ais 
treòr-aich-idh mi ; ann am meadh-on 
cheum-an-na a' bhreith-ean-ais ; 

A chum as gu'n dthoir mi orra- 
san le'n ionmh-uinn mi maoin a 
shealbh-ach-adh ; agus lìon-aidh mi 

34< an ionmh-as-an. Is beann-aichte an 
duine a dh'èisd-eas rium, a' dean-amh 
faire aig mo gheat-aibh gach làtha a' 
feith-eamh aig urs-ainn-ibh mo dhor- 
sa. 

35 Oir esan a gheibh mise, gheibh 
e beatha, agus gheibh e dèadh- 

36 ghean o'n Tigh-earna. Ach esan a 
pheac-aich-eas a'm' agh-aidh, ni e 
cron d'a anam fèin : iadsan uile a 
dh'fhuath-aich-eas mi, gràdh_aich- 
idh iad am bàs. 

6 Caib.IX. Trèig-ibhnitheamaid- 
each, agus bithibh beò, agus imiclr 
c 3 



SO GNATH-FHOCAIL. 

9 ibh air slighe na tuigse. Thoir 
teag-asg do'n duine ghlic, agus 
bith-idh e ni's glice : teag-aisg an 
duine coth-rom-ach, agusmeud-aich- 
idh e ann a'm fògh-lum. 

10 Is e eagal an Tigh-earna tois-each 
a' ghlioc-ais ; agus is e eòlas nithe 

12 naomh, tuigse. Ma bhios tu glic, 
bithidh tu glic dhuit fèin : ach rna 
bhios tu ri foch-aid, is tu fèin a 
mhàin a dh'iom-chair-eas e. 

4 Caib. X. Ni làmh na leisge 
bochd ; ach ni làmh nan dì-chioll-ach 

5 beart-ach. Esan a chruinn-ich-eas 
anns an t-samh-radh, is mac glic e ; 
ach esan a choid-leas anns an f hogh- 
ar, is mac mas-lach e. 

17 Tha esan a choimh-id-eas fògh- 
lum anns an t-slighe gu beatha ; ach 
tha esan a dhiùlt-as ach-mhas-an air 

18 seach-ar-an. Esan a cheil-eas fuath 
le bilibh cealg-ach, agus esan a 
labh-ras mi-chliù, is am-ad-an e. 



GNATH-FHOCAIL. 31 



20 Mar airg-iod taghta tha teanga an 
fhìr-ein; ach^acridhe nan aing-idh 

22 mar ni nach fiù. Ni beann-ach-adh 
an Tigh-earna saìbh-ir, agus cha 
chuir e doilgh-eas 'na chuid-eachd. 

23 Tha e mar shùg-radh do'n ama- 
dan olc a dhean-amh ; ach tha glio- 

25 cas aig fear na tuigse. Mar a 
thèid an ioma-ghaoth thairis, mar 
sin cha bhi an droch dhuine ni's mò ; 
ach is bunait sìorr-uidh am fìrean. 

27 Cuir-idh eagal an Tigh-earna ri 
làithibh duine ; ach giorr-aich-ear 

28 bliadhn-ach-a nan aing-idh. JBith- 
idhàmìnam fìrean 'na aobhar aoibh- 
neis ; ach thèid as do dhòch-as nan 
aing-idh. 

29 Is neart do na h-ìon-raic slighe 
an Tigh-earna ; ach thig sgrios air 

30 luchd-dean-amh na h-eu-cairt. Cha 
ghluais-ear am fìrean gu bràth ; ach 
cha ghabh na h-aingidh còmh-nuidh 
air an tal-amh. 



32 GNATH-FHOCAIL. 



31 Bheir beul an fhìr-ein a maeh 
glioc-as ; ach gearr-ar as an teanga 

32 f hiar. Tha fìos aig bilibh an f hìr-ein 
air an ni a ta tait-neach -> ach labh- 
raidh beul nan aing-idh nithe fiara. 

18 Caib. XI. Oib-rich-idh an droch 
dhuine obair mheallt-ach ; ach aige- 
sanachuir-eas fìr-eant-achd biih-idh 

19 duais chinnt-each. Mar so tha fìr- 
eant-achd chum beatha ; ach esan a 
leanas an t-olc, lean-aidh e chum a 
bhàis fèin e. 

20 Is gràin-eal-achd do'n Tigh-earn 
iadsan a tha fiar 'nan cridhe ; ach 
is tait-neach leis iadsan a tha ion- 

21 raic 'nan slighe. Ged 'iadh-adh 
làmh mu laìmh cha bhi an droch 
dhuine gun phean-as ; ach saor-ar 
sliochd nam fìrean. 

%2 Mar fhàil òir ann an sròin 
muice, tha bean sgiamh-ach agus i 
23 as eug-mhais tuigse. Tha miann 



GNATH-FHOCAIL. 33 



nam fìrean a mhàin maith ; ach is e 
dòchas nan aing-idh fearg. 

Caib. XII. Esan a ghràdh- 
aich-eas fògh-lum, gràdh-aich-idh e 
eòlas ; ach esan a dh'fhuath-aich-eas 
ach-mhas-an, tha e am-aid-each. 

2 Gheibh duine maith deadh-ghean 
o'n Tigh-earn ; ach dìtidh e fear 
nan droch inn-leachd. 

4 Tha bean mhaith 'na crùn d'a 
fear ; ach mar lobh-adh na 'n cnàmh- 

10 aibh tha ise a nàir-ich-eas e. Bithidh 
cùram aig an duine ion-raic do 
bheatha 'ain-mhidh ; adh is an- 
iochd-mhor truac-ant-ais nan aing- 
idh- 

11 Esan a threabh-as 'fhear-ann, 
sàs-uich-ear le h-aran e ; ach esan a 
leanas daoine dìomh-ain, tha e gun 

15 tuigse. Tha slighe an am-ad-ain 
ceart 'na shùil-ibh fèin : ach tha esan 
a dh'èisd-eas ri comh-airle, glic. 

17 Easan a labh-ras an f hìr-inn, foill- 
sich-idh e ceart-as ; ach foill-sich-idk 



34, GNATH-FHOCAIL. 



18 fian-uis bhreug-ach cealg. Tha 
dream ann a labh-ras mar lot-aibh 
claidh-eimh ; ach is slàinte teanga 
nan daoine glice. 

1 9 Bith-idh bile na f ìrinn seas-mhach 
gu bràth ; ach cha bhi an teanga 

22 bhreug-ach ach car tiota. Is gràin- 
eil-eachd do'n Tigh-earnabilean nam 
breug ; ach is iad an droing a ni 
gu f ìr-inn-each, a thlachd. 

26 Is fèarr am fìrean na a choimh- 
ears-nach ; ach cuir-idh slighe nan 
aing-idh air seach-ar-an iad fèin., 

28 Ann an slighe na fìr-eant-achd tha 
beatha; agus 'na ceum cha n'eii 
bàs. 

Caib. XIII. Eisd-idh mac glic 
ri teag-asg 'athar ; ach cha'n èisd 
5 fear na foch-aid ri ach-mhas-an. Is 
beag air an fhìr-ean na breug-an ; 
ach f às-aidh an droch dhuine gràin. 
eil, agus nàir-ich-ear e. 
10 O uabh-ar a mhàin thig conn-sach- 



GNATH-FHOCAIL. 35 



adh ; ach aig na daoin-ibh a ghabh-as 
16 deadh ehomh-airle tha glioc-as. Ni 
gach duine ciall-ach a ghnoth-uch 
le h-eòlas ; ach leig-idh an t-am-ad- 
an ris 'am-aid-eachd. 

18 Bochd-ainn agus nàire bith-idh 
dhàs-an a dhiùlt-as fògh-lum ; ach an 
tì aig am bi meas air ach-mhas-an, 

19 gheibh e urram. Is milis do'n* 
anam am miann a choimh-lion-ar ; 
ach is beag air am-ad-an-aibh deal- 
ach-adh ris an olc. 

20 An ti a shiùbh-las le daoin-ibh 
glic, bith-idh e glic ; ach sgrios-ar 
comp-an-ach nan amad-an. Lean- 
aidh olc peac-aich ; ach do na fìr- 
ean-aibh ìocar maith. 

7 Caib. XIV. Imich as làth-air an 
duine am-aid-ich, 'nuair nach mo- 
thaich thu ann bilean an eòlais. 

9 Ni am-ad-ain mag-adh de'n pheac- 
adh ; ach am measg nam fìrean tha 
deadh-ghean. 



36 GNATH-FHOCAIL. 



12 Tha slighe ann a chith-ear dir^ 
each le duine ; ach is iad a crìoeh 

16 sligh-ean a 5 bhàis. Bith-idh eagal 
air an duine ghlic, agus trèig-idh e 
'n t-olc ; ach tha'n t-am-ad-an borb 
agus dàna, 

£1 An ti a ni tàir air a choimh- 
ears-nach, peac-aich-idh e ; ach is 
sona an ti a ghabh-as truas do na 

%2 bochd-aibh, Nach d'thèid iad-san 
air seach-ar-an a dhealbh-as an t-olc? 
achbith-idh tròc-air agus firinn aca-, 
san a dhealbh-as am maith. 

26 Ann an eagal an Tigh-earna tha 
aobhar earbs-aidh làidir ; agus aig 

27 a ehloinn bith-idh dìd-ean. Is e 
eagal an Tigh-earna tobar na beatha, 
chum dol as lìont-aibh a' bhàis. 

29 An ti a tha mall chum feirge, 
tha e pailt ann an tuigse ; ach esan 
a tha dian 'na spior-ad, àrd-aich-idh 

83 e am-aid-eachd. Ann an cridhe an 
duine thuigs-ich gabh-aidh glioc-as 



GNATH-FHOCAIL. 



37 



tàmh ; ach aith-nich-ear an ni a ta 
an taobii a stigli nan am-ad-an. 

Caib. XV. Pillidh freag-radh 
mìn corr-uich ; ach dùisg-idh briath- 

2 ra garg fearg. Cuiridh teanga 
nan daoine glic an cèill eòlas gu 
ceart ; ach dòirt-idh beul nan am- 

3 adan a mach am-aid-eachd. 

Tha sùil-ean an Tigh-earna anns 
gach àit, ag amh-arc air na droch 
dhaoin-ibh agus air na deadh dhaoin- 

4 ibh. Is craobh beatha teanga 
f hall-ain ; ach is bris-eadh spior-aid 
fiar-adh innte. 

5 Ni am-ad-an tàir air teag-asg 'ath- 
ar ; ach is ciall-ach an tì a bheir an 

6 aire do ach-mhas-an. Ann an tigh 
an f hìr-ein tha mòran ion-mhais ; 
ach ann an teachd-a-stigh an aing- 
idh tha buair-eas. 

7 Sgaoil-idh bilean nan daoine glic 
eòlas ; ach cha dean cridhe nan 

8 am-ad-anmarsin. Is gràin-eil-eachd 

D 



38 GNATH-FHOCAIL. 



do'n Tigh-earn ìob-airt nan aing-idh ; 
ach is i ùr-nuigh nan ion-raic a 
thlachd. 

9 Js gràin-eil-eachd do'n Tigh-earna 
slighe an aing-idh ; ach is ionmh- 
uinn leis an ti a leanas an dèigh 

10 fìr-eant-achd. Is searbh smachd- 
ach-adh dhàs-an a thrèig-eas an t- 
slighe ; ach gheibh esan le'm 
fuath-ach ach-mhas-an, bàs. 

1 1 Tha ifrinn agus sgrios fa chomh- 
air an Tigh-earna : cia mòr is mò 
na sin cridh-eacha chloinn nan 

l v 2 daoine? Cha toigh le fear-foch-aid 
esan a chron-aich-eas e ; agus a 
dh'ionns-uidh dhaoine glice cha 
tèid e. 

13 Nicridhe subh-ach gnùis shuilbh- 
ir ; ach le bròn a' chridhe bris- 

14 ear an spior-ad. larr-aidh cridhe 
an duine thuigs-ich eòlas ; ach 
beath-aich-ear beul nan am-ad-an le 
am-aid-eachd. 



GNATH-FHOCAIL. 39 



15 Tha uile làith-ean an dunie 
thruaigh olc ; ach is cuirm a 

16 ghnàth an cridhe ait. Is fèarr 
beag-an le h-eagal an Tigh-earna, 
na ion-mhas mòr, agus buair-eas 

17 Ieis. Is fearr lòn do luibh-ibh, far 
am bi gràdh, na damh biadhta a- 
gus fuath leis. 

18 Dùisg-idh fear fearg-ach cons- 
ach-adh ; ach esan a ta mall chuin 

19 feirge, ciùin-ich-idh e aimh-rc-it. 
Tha sligheanleisg-ein mar ghàr-adìi 
droigh-inn ; ach tha rathad nan 
ion-raic air a dhean-amh rèidh. 

20 Ni mac glic athair aoibh-neach ; 
ach ni mac am-aid-each tàir air a 

21 mhàth-air. Is ao-bhar aoibh-neis 
am-aid-eachd dhasan a tha as 
eug-mhais glioc-ais ; ach im-ich-idh 
fear na tuigse gu dìr-each. 

22 Gun chomh-airle, thig rùinte 
gu neo-ni ; ach ann an lìon-mhoir- 
eachd chomh-airl-each daing-nicli- 

d 2 



40 GNATH-FHOCAIL. 



23 ear iad. Bith-idh aoibh-neas aig 
duine le freag-radh a bheoil ; agus 
focal 'na thràth, cia maith e ! 

24 Tha slighe na beatha shuas do'n 
duine ghlic, chum dol as o ifrinn 

2,5 shìos. Sgrios-aidh an Tigh-earna 
tigh nan uaibh-reach \ ach daing- 
nieh-idh e crìoch na bann-traich. 

26 Is gràin-eil-eachd do'n Tigh-earna 
smuainte dhroch dhaoine ; ach is 
briath-ra tait-neach briath-ra nam 

27 fìor-ghlan. Bheir esan buair-eas air 
a tliigh fèin, a tha sannt-ach air 
buann-achd \ ach bithidh esan 
le'm fuath-ach duais-bhratha, beò. 

28 Smuain-ichidh cridhe an f hìr-ein 
cionnus is còir dha freag-airt ; ach 
dòirt-idh beul nan aing-idh a mach 

29 droch nithe. Tha'n Tigh-earna 
fada o na h-aing-idh ; ach èisd-idh 
e ri h-ùr-nuigh nam fìrean. 

30 Ni solus nan sùl an cridhe aoibh- 
neach ; agus bheir deadh chliù 



GNATH-FHOCAIL. 41 



31 smior do na cnàmh-aibh. Gabh-aidh 
a' chluas a dh'eisd-eas ri ach-mhas-an 
na beatha, còmh-nuidh am measg 
nan daoine glic. 

32 An ti a dhiùlt-as fògh-lum, ni e 
tàir air 'anam fèin ; ach an ti a 
dh'èisd-eas ri ach-mhas-an, gheibh e 

33 tuigse. Is e eagal an Tigh-earna 
fògh-lum a' ghlioc-ais ; agus roimh 
urram tha ir-ios-lachd. 

3 Caib. XVI. Tabh-air t'oibre 
thairis do'n Tigh-earn, agus daing- 

4 nich-ear do smuainte. Rinn an 
Tigh-earna gach ni air a shon fèin, 
agus mar an ceudna an t-aing-idh 
air son ktha an uilc. 

5 Is gràin-eil-eachd do'n Tigh-earna 
g^.ch neach a ta uaibh-reach 'na. 
chridhe : ge d 9 iadh-adh ìàmh mu 
làimh, cha bhi e gun jphean-as. 

6 Trìd tròc-air agus fìrinn glanar 
eu-ceart ; agus trìd eagail an Tigh- 
earna trèig-ear an t-olc. 



42 GNATII-FHOCAIL. 



7 An uair a ghabh-as an Tigh- 
earna tlachd ann an sligh-ibh duine, 
bheir e air a naìmhd-ibh fèin a bhi 
16 ann an sìth ris. Cia mòr is fearr 
glioc-as fhaot-ainn na òr, agus is 
rògh-nuiche tuigse fhaot-ainn na 
airg-iod ? 

18 Roimh sgrios thèid uabh-ar ; 

agus roimh leag-adh spior-ad àrd- 
20 anaeh. An tì a ni gnoth-uch gu 

tuigs-each, gheibh e maith : agus 

an tì a dh'earb-as as an Tigh-earn, 

is sona e. 

22 Is tobar beatha an tuigse do'n 
tì aigambheil i ; acli is ani-aid-eachd 

23 fògh-lum nan am-ad-an. Ni cridhe 
an duine ghlic a bheul tuigs-each, 
agus air a bhil-ibh cuir-idh e fògh- 
lum. 

31 Is coron glòire an ceann liath, a 
gheibh-ear ann an slighe an ion-rac- 

32 ais. Is fearr an tì a ta mall chum 
feirge ho gaisg-each, agus an tì a 



GNATH-FHOCAIL. 43 



riaghl-as a spior-ad fèin na esan a 

ghlac-as àrd-bhaile. 
1 Caib. XVII. Is fearr greim tior- 

am, agus suaimh-neas leis, na tigh 

làn do ìob-airt-ibh maille ri h-aimh- 
9 reit. An tì a cheil-eas cionta, cos- 

naidh e gràdh ; ach esan a dh'aith- 

ris-eas nì, deal-aich-idh e càirde. 
10 Drùth-aidh ach-mhas-an ni's mò 

air duine glic, na ceud buille air am- 
13 ad-an. Ge b'e dh'ìocas olc air son 

maith, cha deal-aich olc r'a thigh. 
20 An tì a ta fiar 'na chridhe, cha'n 

f haigh e maith ; agus an tì a ta lùb- 

ach 'na theang-aidh, tuitidh e ann 
25 an olc. Tha am mac am-aid-each 

'na dhoilgh-eas d'a athair, agus 'na 

shearbh-as dh'ìse a rug e. 
28 Measar an t-am-ad-an f èin, 'nuair 

a bhios e 'na thosd, 'na dhuine glic ; 

agus an tì a dhruid-eas a bhil-ean, 

'na dhuine tuigs-each. 
6 Caib. XVIII. Thèid bilean an 



44 GNATH-FHOCAIL. 



am-ad-ain ann an aìmh-reit, agus 
7 gairm-idh a bìieul air builì-ibli. Is 
e beul am-ad-ain a sgrios, agus is iad 
a bhil-ean ribe 'anama fèin. 
9 Mar an ceudna an tì sin a ta leasg 
'na obair, zsbràth-air e do'nmhillt-eir 
10 mhòr. Is tùr làidir ainm an Tigh- 
earna : ruith-idh am fìrean d'aionn- 
suidh, agus bith-idh e tèar-uinte. 

1 2 Roimh sgriosbith-idh cridhe duine 
uaibhr-each, agus roimh urram 

13 bith-idh ir-ios-lachd. An tì a bheir 
freag-radh ann an cùis mu'n cluinn 
se e, is am-aid-eachd agus nàire 
dha e. 

14 Giùl-ain-idh spior-ad duine a 
laigse : ach cò is urrainn spior-ad 

15 briste a ghiù-Ian. Gheibh cridhe 
an duine chrionna eòìas ; agus iarr- 
aidh cluas nan daoine glic eòlas. 

9 Caib. XIX. Cha bhi fìanuis 
bhreug-ach gun phean-as, agus 
.sgrios-ar an tì a labli-ras breug-an, 



GNATH-FHOCAIL. 45, 



1 1 Ni tuigse duine e mall chum feirge, 
agus is e a ghlòir amharc thairis air 
eucoir. 

13 Is aobh-ar doilgh-eis d'a athair 
mac am-aid-each ; agus mar shìor- 
shil-eadh uisge tha aimh-reit-ean 

15 mnà. Bheir leisg air duine tuit- 
eam ann an trom-chodal ; agus 
fuil-ing-idh an t-anam dìomh-an-ach 
ocras. 

17 An tì a ghabh-as truas do'n 
bhochd, bheir e air ias-achd do'n 
Tigh-earna ; agus an ni a bheir e 

1 8 uaith, ìoc-aidh e dha a rìs. Smachd- 
aich do mhac am feadh a ta dòchas 
d'a thaobh, agus na caomh-nadh 
t'anam air son a ghear-ain. 

Eisd ri comh^-airle, agus gabh 
fògh-lum, chum gu'm bi thu glic 
ann ad làith-ibh, deir-eann-ach. 
23 Treòr-aich-idh eagal anTigh-earna 
gu beatha, agus gheibh esan a bhios 



46 GNATH-FHOCAIL. 



air a lìon-adh leis fois ; cha'n f hios- 

raich-ear le h-olc e. 
3 Caib. XX. Is urr-am-ach an ni 

do fhear fant-uinn o aìmh-reit ; ach 

measg-aidh gach amadan innte. 
7 Gluais-idh am fìrean 'na ìon-rac-as : 

sona bitJiidh a mhic 'na dhèigh. 

1 Aon choth-rom agus coth-rom eile, 
aon soith-each-tomh-ais agus soith- 
each-tomh-ais eile, is gràin-eil-eachd 

11 iad araon do'n Tigh-earna. Aith- 
nich-ear eadh-on ìean-abh le a bheus- 
aibh, am bi a dhean-ad-as glan, agus 
am bi e ceart. 

12 A' chluas a chluinn-eas, agus 
an t-sùil a chi, rinn an Tigh-earn 

13 iad araon. Na gràdh-aich codal, 
air eagal gu'n tig thu gu bochd- 
ainn ; fosgail do shùiì-ean, agus 
sàs-uich-ear thu le h-aran. 

15 Tha òr ann, agus mòran do 
chlach-aibh luach-mhor ; ach is iad 
bilean an eòlais an seud a's luach- 



GNATH-FHOCAIL. 47 



20 mhoire. Ge b'e mhall-uich-eas 
'athair, no a mhàth-air, cuir-ear as a 
lòch-ran ann an duibhre dorch-ad-ais. 

3 Caib. XXI. Ceart-asadhean-amh 
agus breith-ean-as, is rògh-nuiche 

4 leis an Tigh-earna na ìob-airt. Is 
peac-adh seall-adh àrd, agus cridhe 
uaibh-reach, lòchran nan aing-idh. 

6 Ion-mhas-an f haot-ainn le teang- 
aidh bhreug-aich, is dìomh-an-as e 
air a luasg-adh a null agus a nall aig 

9 an droing a dh'iarras am bàs. Is 
fearrcòmh-nuidh a ghabh-aiì ann an 
oisinn mull-aich tighe, na maille ri 
mnaoi aimh-reit-ich ann antigh.fars- 
aing. 

12 Bheir am fìrean an aire gu gìic do 
thigh an aing-idh : tilgear na h-ain- 
gidh bun os ceann air son an ain- 

13 gidh-eachd. An tì a dhruid-eas a 
chluas ri glaodh an duìne bhochd, 
gìaodh-aidh e fèin mar an ceudna, 
ach cha'n èisd-ear ris. 

15 jf^ aoibh-neas do'n fhìr-eanbreith- 



48 GNATH-FHOCAIL, 



19 eanas adhean-amhnah-euc-eirt. Is 
fèarr còmh-nuidh aghabh-ail ann am 
fàsach, na maille ri mnaoi aimh- 

0,1 reit-ich agus fhearg-aich. An tì a 
lean-as fìr-eant-achd agus tròcair, 
gheibh e beatha, fir-eant-achd, agus 
urram. 

15 Caib. XXII. Tha am-aid-eachd 
ceang-ailte ann an cridhe lein-ibh ; 
ach cuir-idh slat an smachd-ach-aidh 

16 fad uaith i. An tì a shàr-uich-eas 
am bochd a mheud-achadh a 
mhaoin fèin, agus an tì a bheir 
do'n t-saoibh-ir, thig e gu deimh-in 
gu h-uir-eas-bhuidh. 

17 Aom do chluas, agus èisd ri 
briathr-aibh dhaoine glice, agus 
soc-raich do chridhe air m'eòlas-sa. 

Q°2 Na creach am bochd a chionn gu 
bheil e bochd, agus na sàr-uich an 

L 23 truagh-an anns a' gheata : Oir tag- 
raidh an Tigh-earn an cùis, agus 
mill-idh eanamnamuinn-tir amhilì- 



GNATH-FHOCAIL. 49 



28 eas iad. Na h-ath-arr-aich an 
seann chomh-ara-crìche, a shuidh- 
ich t'aith-riche. 

10 Caib. XXIII. Nah-ath-arr-aich 
an seann chomh-ara-crìche, agus air 
ach-aibh nan dìll-eachd-an na bris a 

1 1 steach : Oir tha am fear-saor-aidh 
cumh-achd-ach ; tag-raidh e an cùis 
a'd' agh-aidh. 

12 Aom do chridhe ri fògh-Ium, a- 
gus do chluas-an ri briathr-aibh 

13 eòlais. Na cum smachd-ach-adh o 
lean-abh ; oir ma bhuaiì-eas tu e le 

20 slait, cha'n fhaigh e bàs. Na bi 
am measg phòit-eir-ean fìona, am 
measg luchd comh-ith-idh geòc-ach 
feòla. 

21 Oir thig am misg-eir agus an 
geòc-aire gu bochd-ainn ; agus eud- 
aich-idh turra-chod-al duine le luid- 

29 eag-aibh. Cò d' am buin truaighe ? 
cò aig am hheil còn-sach-adh ? cò 
a ta ri gearan ? cò aig am bheil lo- 

E 



50 



GNÀTH-FHOCAIL, 



tan gun aobh-ar ? cò aig am hheìl 
80 deirge sliùl ? lad-san a dh'fhan-as 

fad aig an fhìon, iad-san a thèid a 

dh'iarr-aidh fìona measgta. 
5 • Caib. XXIV. Tha'n duine glic 

9 na dhiiine làidir, agus tha fear an 
9 eòl-ais treun an neart. Is peac-adh 

smuainte na h-am-aid-eachd ; agus 

is e fear na foch-aid gràin dhaoine. 

15 Na dean feall-fhol-ach, a dhroch ■ 
dhuine, an agh-aidh àite-còmh-nuidh 
an fhìr-ein ; na creach 'ionad- 

. tàimh. 

16 Oir seachd uair-ean tuit-idh am 
fìrean, agus èiridh e rìs ; ach 
tuit-idh na h-aing-idh ann an olc. 

17 'Nuair a thuit-eas do nàmh-aid, na 
bi aoibh-neach, agus an uair a thuis- 
licheas e, na dean-adh do chridhe 

18 gaird-each-as : Air eagal gu'm faic 
an Tigh-eara, agus gu'm bi e olc 
'na shùil-ibh, agus gu'n tionnd-aidh 
e 'fhearg uaith. 



GNATK-FHOCAÌL. 51 



#1 A nihic, biobh eagal an Tigh- 
earna agus an rìgh ort : riu-san aig 
am bheil ath-arrach-adh giùl-ain na 

30 biodh gnoth-uch agad. Ghabh mi 
seach-ad air fear-ann an duine leisg, 
agus air fìon-lios an duine gun 

31 tuigse ; Agus feuch, bha e uile 
airfàs suas lecluar-an-aibh, chòmhd- 
aich an eannt-ag-ach 'agh-aidh, agus 
bhris-eadh sìos a bhall-adh cloiche. 

32 An sin chunn-aic mi, thug mi an 
aire gu maith ; dh'amh-airc mi, 

33 fhuair mi fògh-lum. Fath-astbeag- 
an cod-ail, beag-an clò-chod-ail, beag- 
an pasg-aidh nan làmh gu codal : 

34 An sin thig do bhochd-ainn mar 
f hear-siubh-ail, agus t'uireas-bhuidh 
mar dhuine fuidh arm-aibh. 

6 Caib. XXV. Na gabh urram 
dhuit fèin ann am fianuis rìgh, a- 
gus na seas ann an àite dhaoine 

7 mòra : Oir ts fearr gu'n abrar riut> 
Thig a nìos an so, na gu cuir-ear 

E 2 



52 GNATH-FHOCAIL. 



sìos thu am fian-uis an uachd-ar-ain 
a chunn-aic do shùil-ean. 

11 Mar ùbhlan òir ann an dealbh- 
aibh airg-id, tha focal a labhr-ar gu 

12 h-iom-chuidh. Mar chluas-fhàinne 
òir, mar usgar do'n òr fhìor-ghlan, 
£À#fear-cron-ach-aidh glic aig cluais 

17 fhur-ach-air. Tarr-uing do chos a 
tigh do choimh-earns-naich, air ea- 
gal gu'm bi e sgìth dhiot, agus gu 
fuath-aich e thu. 

21 Ma bhios do nàmhraid oc-rach, thoir 
aran dha r'a ith-eadh ; agus ma bhios 
e ìot-mhor, thoir uisge dha r'a òl : 
Oir carn-aidh tu èibhle teine air a 
cheann, agus bheir an Tigh-earna 

28 luigh-eachd dhuit. Mar chaith-ir 
briste sìos, gun bhall-adh, tha am 
fear aig nach 'eil ceanns-al air a 
spior-ad fèin. 
9 Caib. XXVII. Ni oladh-ung-aidh 
agus bolt-rach an cridhe ait : mar 
sin mmils-eadcar-aid duinele comh- 



GNATH-FHOCAIL. 53 



10 airle a chridhe. Na trèig do char- 
aid fèin, no caraid t'athar, agus na 
rach a steach do thigh do bhràth-ar 
ann an latha t'ànih-ghair : is fearr 
coimh-ears-nach am fagus na bràth- 
air fad as. 

12 Chi an duine crìonna olc, agus 
fol-aich-idh se e fèin ; ach gabh- 
aidh na daoine baogh-alta air 
an agh-aidh, agus fuil-ing-idh iad 

15 peanas. Tha sìor-shiì-eadh uisge 
ann an latha fras-ach, agus bean 
aimh-reit-each cos-mhuil ri chèile. 

L 22 Ged phronn thu am-ad-an ann an 
soith-each-pronn-aidh am measg 
cruithn-eachd le bruth-ad-air, cha 
deal-aich 'am-aid-eachd ris. 
1 Caib. XXVIII. Teich-idh an 
t-aing-idh, gun neach air bith an 
tòir air ; ach bith-idh na h-ion-raic 
6 dàna mar leòmh-an. Is fearr am 
bochd a dh'im-ich-eas 'na ion-rac-as, 
no esan a tha fìar 'na shligh-ibh, ge 
do robh e saoibh-ir, 

E 3 



54 GNATH-FHOCAIL. 



11 Is glic duine saoibh-ir 'na bhar-ail 
fèin ; ach ranns-aich-idh an duine 
hochd aig am bi tuigse mach e. 

13 An tì a dh'fhol-aich-eas a pheac- 
an-na, cha soirbh-ich leis ; ach esan 
adh'aid-ich-eas agusathrèig-eas iad, 
gheibh e tròc-air. 

14 Is beann-aichte an duine air am bi 
eagala ghnàth ; ach esan a chruaidh- 
ich-eas a chridhe, tuit-idh e ann an 

22 olc. Ni fear na droch shùile deifir 
gu bhi saoibh-ir ; ach cha'n 'eil f hios 
aige gu'n tig bochd-ainn air. 

23 An tì a chron-aich-eas duine, 'na 
dhèigh sin gheibh e ni's mò do 
dheadh-ghean no esan a ni miod-al 

27 le 'theang-aidh. An tì a bheir do'n 
bhochd, cha bhi dìth air ; ach air 
an tì a dh'fhol-aich-eas a shùil-ean 
bith-idh iom-adh mall-achd. 
5 Caib. XXIX. Am fear a ni 
miod-al r'achoimh-ears-nach, sgaoil- 
7 idh e lìon air son a chos. Bheir 



GNATH-FHOCAIL. 



am fìrean an aire do chùis nam 
bochd ; ach cha ghabh an t-ain- 
gidh suim do eòlas a bhi aige oirre. 
8 Bheir luchd-foch-aid baile ann an 
ribe ; ach pill-idh daoine glicefearg. 

1 1 Cuir-idh am-ad-an an ceill 'inn-tinn 
uile ; ach cum-aidh duine glic a 

17 stigh i gus an dèigh sin. Cron-aich 
do mhac, agus bheir e suaimh-neas 
dhuit ; seadh, bheir e sòlas do 
t'anam. 

22 Dùisg-idh duine fearg-ach aìmh- 
reit, agus bith-idh fear na corr-uich 

£5 pailt ann an eus-aont-as. Bheir 
eagal duine ribe leis ; ach ge b'e 
dh'earh-as as an Tigh-earna, bith-idh 
e tèar-uinte. 

5 Caib.XXX. Tha uile f hocal Dè 
fìor-ghlan : is sgiath e dhoibh-san 

6 a chuir-eas an dòigh ann. Na cuir- 
sa ni air bith r'a bhriathr-aibh, air 
eagal gu cron-aich e thu, agus gu 
faigh-ear breug-ach thu. 



Sf> GNATH-FHOCAIL. 



7 Dà ni dh'iarr mi ort ; na diùlt iacl 

8 dhomh mu'm faigh mi bàs. Dìomh- 
an-as agusbreug-ancuirfaduain; na 
toir dhomh bochd-ainn no beart-as, 
beath-aich mi le biadh a bhios 
iom-chuidh air mo shon. 

9 Air eagal gu'm bi mi làn, agus 
gu'n àich-eadh mi thu, agus gu'n 
abair mi, Cò e an Tigh-earna ? no 
gu'm bi mi bochd, agus gu'n goid 
mi, agus gu'n toir mi ainm mo 
Dhè an dìomh-an-as. 

24? Tha ceithir nithe beaga air an 

25 tal-amh, ach tha iad ro-ghlic : Tha 
na seang-ain 'nam muinn-tir nach 
'eil làidir, gi-dheadh ull-uicli-idh iad 

26 am biadh san t-sam-radh ; Tha 
na coin-ean-na 'nam muinn-tir nach 
'eil neart-mhor, gi-dheadh tog-aidh 
iadan tighean anns na creag-aibh ; 

27 Cha 'n'eil rìgh aig na loc-ust-aibh, 
gi-dheadh im-ich-idh iad a mach uile 

28 'nam buìdhn-ibh ; Gabh-aidh an 



GNATH-FHOCAIL. 57 



damh-an-all-uidh greim le a làmh- 
aibh, agus bith-idh e ann an lùch- 
airt-ibh nan rìgh. 

10 Caib. XXXI. Cò gheibh bean 
shubh-ailc-each ? oir tha aluach gu 

11 mòr os ceann chlach uasal. Earb- 
aidh cridhe a fir aisde, agus cha bhi 

12 feum aige air creich. Ioc-aidh i 
maith dha, agus cha'n e olc, rè 

1 3 uile làith-ean a beatha. Iarr-aidh i 
olann agus lìon, agus oib-rich-idh i 
gu toil-each le a làmh-aibh, 

14 Tha i mar long-aibh nan ceann- 
uiche, bheir i a biadh o thìr chèin. 

15 Eiridh i mar an ceudna 'nuair is i 
an oidhche a ta fath-ast ann, agus 
bheir i lòn d'a teagh-lach, agus 
cuibh-rionn d'a maighd-ean-aibh. 

16 Meas-aidh i achadh, agus ceann- 
aich-idh si e : le toradh a làmh 

17 suidh-ich-idhifìon-lios. Crios-laich- 
idh i a leas-raidh le neart, agus 

18 neart-aich-idhsiagaird-eana. Moth- 



58 GNATH-FHOCAIL. 



aich-idh i gu hheil a eeann-achd 
maith : cha tèid a coinn-eal as 
san oidhche. 

19 Cuir-idh i a làmh-an air an dealg- 
an, agus gabh-aidh glacan a làmh 

20 greim do'n chuig-eil. Fosg-laidh i 
a glac do'n truagh-an, agus sìnidh 

21 i a làmh-an do'n fheum-ach. Cha 
Veil eagal oirre roimh 'n t-sneachda 
air son a teagh-laich ; oivtha ateagh- 
lach uile eud-aichte le scar-laid. 

22 Ni i dhi fèin trusg-ain do obair 
ghrèis ; do shìde agus do chorc-ur 
tha a h-eud-ach. 

23 Aithn-ich-ear anns na geat-aibh 
a fear, an uair a shuidh-eas e maille 

24 ri sean-air-ibh na tìre. Ni i lìon- 
eud-ach grinn, agus^reic-idh i, a- 
gus bheir i crios-an do'n cheann- 

25 uiche. Neart agus urram is eud- 
ach dhì, agus ni i gaird-each-as san 

26 àm ri teachd. Fosg-laidh i a beul 



SALM. 



59 



le gìioc-as, agus tha lagh a' chaoimh- 
neis air a teang-aidh. 

27 Bheir i an aire do shligh-ibh a 
teagh-laich, agus cha'n ith i aran an 

28 dìomh-an-ais. Eiridh a clann, agus 
beann-aich-idh iad i ; a fear, agus 

29 mol-aidh e i. Rinn mòran nigh-ean 
gu subh-ailc-each, ach thug thusa 

30 barr-achd orra uile. Is meallt-ach 
deadh-ghean, agus is dìomh-ain 
sgèimh 5 ach bean air am bi eagaì 
an Tigli-earna, is ise a mholar. 

31 Thug-aibh dhì do thor-adh a làmh, 
agus moladh a h-oibre fèin anns na 
geat-aibh i. 

SALM. 

1 CXIX. Is beaiin-aichte iadsan a 
tha neo-lochd-ach san t-slighe, a 
dh'im-ich-eas ann an lagh an Tigh- 

■2 earna. Is beann-aichte iadsan a 
ghleidh-eas a theist-eis, a dh'iarr-as 



60 



SALM. 



e le'n uile chrìdhe. Mar an ceudna 
cha dèan iad aing-idh-eachd ,: 'na 

4 shligh-ibh im-ich-idh iad. Dh'àithn 
thu t'òrd-uigh-ean a bhi air an 
coimh-ead gu dì-chioll-ach. , 

5 O nach robh mo cheum-an-na air 
an stiùr-adh, chum do reachd-an a 

6 choimh-ead 1 An sin cha ghabli 
mi nàire, 'nuair a bheir mi spèis 

7 do t'àith-eant-aibhgulèir. Mol-aidli 
mi thu ìe treibh-dhir-eas cridhe, 
'nuair a dh'f hògh-lum-as mi breith- 

8 ean-ais do cheart-ais. Coimh-id-idh 
mi do reachda : O na trèig mi gu 
tur ! 

33 Teag-aisg dhomh, a Thigh-earna, 
slighe do reachda, agus gleidh-idh 

34) mi i gu ruig a' chrìoch. Thoir 
tuigse dhomh, agus gleidh-idh mi 
do lagh ; seadh, coìmh-id-idh mi e 

35 le m'uile chridhe. Thoir orm trialì 
an cèum t'àith-eanta ; oir ann-ta-san 

36 tha mo thlachd. Lìib mo clnidlic 



SALM. 



61 



gu d' theist-eas-aibh, agus ni h-ann 
gu sannt. 

37 Tionnd-aidh mo shùil-ean o amh- 
arc air dìomh-an-as ; ann ad shligh- 

38 ibh beoth-aich mi. Daìng-nich 
t'fhocal do t'òglach, air am bheil 

36 t'eagal-sa. Cuir uam mo mhas- 
ladh a's eagal leam ; oir tha do 

40 bhreith-ean-ais maith. Feuch, is 
miannach leamsa do reachd-an : 
a'd' cheart-as beoth-aich mi. 
1 CXXXIII. Feuch, cia maith a- 
gus cia tait-neach an nì, do bhràith- 
ribh còmh-nuidh a ghabh-ail cuid- 
% eachd ann an aon-achd ! Mar 
dheadh ol-adh-ung-aidh air a' 
cheann, a ruith sìos air an f heus- 
aig, feus-aig Aaroin, a ruith sìos 
3 air iomall a thrusg-ain ; Mar dhealt 
air Hermon, a thuit-eas air slèibh- 
tibh Shioin : oir an sin dh'àithn 
an Tigh-earn am beann-ach-adh, 
beatha gu sìorr-uidh. 

F 



62 



SÀLM. 



1 CXLV. Ard-aich-idh mi thu, mo 
Dhia, mo Righ ; agus beann-aich- 
idh mi t'ainm gu saogh-al nan 
saogh-al. Gach lathabeann-aich-idh 
mi thu, agus mol-aidh mi t'ainm gu 

S saogh-al nan saogh-aL Is mòr an 
Tigh-earn, agus is ro-air-idh e air 
mol-adh, agus cha'n fheud-ar a 
mhòr-achd a ranns-ach-adh. 

4 Mol-aidh àl do àl do ghnìomh-ara, 
agus cuir-idh iad an cèill t'oibre 

5 Cumh-achd-ach. Air urram glòire 
do mhòr-achd agus air t'oib-ribh 

6 iong-ant-ach labh-raidh mi. Agus 
labh-raidh daoine air neart do bhearta 
uamh-as-ach ; agus aith-ris-idh mise 

7 do mhòr-achd. Cuir-idh iad an 
cèill gu pailt cuimhne do mhaith- 
eis mhòir, agus àrd-mhol-aidh iad 
t'fhìr-eant-achd. 

8 Is gràs-mhor agus truac-anta an 
Tigh-earna ; mall chum feirge, a- 

9 gus pailt ann an tròc-air. Is maith 



SALM. 



63 



an Tigh-earna do na h-uile, agus 
tha a chaomh-thròc-air-ean os ceann 

10 'oibre uile. Mol-aidh t'oibre gu 
lèir thu a Thigh-earna ; agus beann- 
aich-idh do naoimh thu. 

1 1 Air glòir do rìogh-achd labhr-aidh 
iad, agus cuir-idh iad an cèill do 

12 chumh-achd : Chum a bhearta 
iong-ant-ach a dhean-amh aith-nichte 
do chloinn nan daoine, agus glòir 

13 mòr-al-achd a rìogh-achd. Is rìogh- 
achd shìorr-uidh do rìogh-achd-sa ; 
agus mair-idh t'uachd-ar-an-achd 
air feadh nan uile ghin-eal-aich. 

14 [Tha an Tigh-earna fìr-inn-each 
'na uile bhriathr-aibh, agus naomh 

15 'nauileghnìomh-ar-aibh.] Cum-aidh 
an Tigh-earna suas iad-san uile a 
tha tuit-eam, agus tog-aidh e 'n àird 
iad-san uile a tha air crom-adh sìos. 

16 Tha sùil-ean nan uile a' feith-eamh 
ort, agus bheir thu dhoìbh am 

17 biadh 'na thràth. Tha thu fosg-ladh 

f % 



64 ECLESIASTES. 



do làimh, agus a' sàs-ach-adh miann 
gach ni beò. 

18 Tha'n Tigh-earna ceart 'nà uile 
shligh-ibh, agus naomh 'na uile 

19 ghnìomh-ar-aibh. Is dlùth an 
Tigh-eama dhoibh-sanuile aghairm- 
eas air am f ìrinn. Còimh-lion-aidh 
e miann na droinge d'an eagal e ; 
agus èisd-idh e r'an glaodh, agus 

$1 saor-aidh e iad, Gleidh-idh an 
Tigh-earn iadsan uile a ghradh-aich- 
eas e ; ach sgrios-aidh e na h-aing-idh 
gu lèir. Air cliù an Tigh-earna 
labhr-aidh mo bheul : agus beann- 
aich~idh gach feoil 'ainm naomha- 
san gu saogh-al nan saogh-al. 

ECLESIASTES. 

Caib. XII. Cuimh-nich a nis do 
Chruith-f hear ann an làith-ibh t'òige, 
mu'n tig na droch làith-ean, agus 
an druid na bliadhn-acha riut, anns 



ECLESIASTES. 



65 



an abair thu, Cha 'n'eil tlachd agani 
% annta. Mu'n dorch-aich-ear a'ghrian, 
agus an solus, agus a' gheal-ach, a- 
gus na reult-an, agus am pill na 

3 neoil an dèigh an uisge : Anns an 
latha san crioth-nuich luchd-gìeidh- 
idh an tighe, agus an crom na daoine 
làidir iad fèin, agus an sguir an 
luchd-bleath, a chionn gu bheil iad 
tearc, agus an dorch-aich-ear an 
drèam a sheall-as a mach air na 
h-uinn-eag-aibh ; 

4 Agus an dùin-ear na dors-an 
anns na sràid-ibh, an uair a bhios 
fuaim na bleith ìosal, agus a 
dh'èireas e suas aig guth an eoin, 
agus a dh'ìs-lich-ear uile nigh-ean- 

5 an a' chiùil ; Mar an ceudna 
'nuair a bhios eagal orra roimh ni 
àrd, agus a bhios uamh-as-an anns 
an t-slighe, agus a bhios a' chraobh 
àlmoin fuidh bhlàth, agus a bhios 
an leum-nach-uaine 'na eall-aich, a- 

f3 



66 ECLESIASTES. 



gus a theirg-eas miann ; a chionn 
gu bheil an duine a' triall d'a 
chòmh-nuidh bhuan, agus gu bheil 
an luchd-cumh-aidh a' dol mu'n 
cuairt sna sràid-ibh. 

6 Mum fuasg-ail-ear an còrd airgid, 
agus am bruth-ar an copan òir, agus 
am bris^ear a' chuinn-eag aig an tob- 
ar, agus am bris-ear an roth aig an 

7 t-soith-each-cum-ail. An sinpill-idh 
an dus-lach chum nà talmh-ainn 
mar a bhà e ; agus pillidh an spior r 
ad chum Dhè, a thug uaith e. 

8 Dìomh-an-as nan dìomh-an-as ! ars' 
ansear-mon-uiche : f^dìomh-an-asna 
h-uile nithe. 

9 Agus os-bàrr, do bhrìgh gu'n robh 
an sear-mon-uiche glic, theag-aisg e 
'n còmhnuidh eòlas do'n t-sluagh ; a- 
gus thug e dèadh aire, agus shir e 
mach, agus dheas-aich e mòran 

10 ghnàth-fhocal. Dh'iarr an sear- 
mon-uiche briat!i-ra tait-neach f haot- 



MALACHI. 67 



ainn : agus bha an nì a sgrìobh-adh 

11 ceart, briathra na fìr-inn. Tha 
briathra nan daoine glice mar 
bhior-aibh, agus mar thàirng-ibh 
air an sparr-adh le uachd-ar-an-aibh 
choimh-thion-al, a thug-adh le aon 
aodh-aire. 

12 Agus tuill-eadh, leo so, a mhic 
gabh rabh-adh : air mòran leabh- 
raich-ean a dhean-amh cha 'n'eil 
crìoch, agus tha mòran leugh-aidh 
'na sgìos do'n f heoil. Cluinn-eam- 

13 aid brìgh na chaidh ràdh uile : 
Biodh eagal Dè ort, agus glèidh 
'àith-eant-an ; oir is e so dleasd- 

14 anas iomlan an duine. Oir bheir 
Dia gach obair chum breith-ean-ais, 
maille ris gach ni dìomh-air, ma'* 
maith, no ma's olc e. 

MALACHL 

Caib. IV. Oir feuch tha ^n latha 
a' teachd, a loisg-eas mar àmh-uinn ; 



68 MALACHI. 



agus bithidh na h-uaibh-reich uile* 
seadh gach neach a ta ri aing-idh- 
eachd, mar as-bhuain ; agus loisg- 
idh an latha ta teachd suas iad, deir 
Tigh-earn nan sluagh ; oir cha 'n 

2 fhàg e bun no bàrr dhiubh. Ach 
dhuibh-sa air am bheil eagaì 
m' ainm-sa èiridh Grian na f ìr-eant- 
achd-le slàinte 'na sgiath-aibh ; agus 
theid sibh a mach, agus f às-aidh sibh 

3 suas mar laoigh bhiadhta. Agus 
salt-raidh sibh sìos na h-aing-idh ; 
oirbithidhiad marluaithre fo bhonn- 
aibh 'ur cos, anns an latha san dean 
mise so, deir Tigh-earna nan sluagh. 

4 Cuimh-nich-ibh-sa lagh Mhaois 
m' òglaich, a dh' àithn mise dha ann 
an Hòreb, air son Israeil uile, 
eaei^-oftnareachd-an agus nabreith- 

5 ean-ais. Feuch cuir-idh mise do 'r 
n-ionns-uidh Eliah am f àidh, roimh 
theachd latha mhòir agus uamh-asa- 

6 ich an Tigh-earna. Agus tionnd- 



69 



aidh-idh esan cridhe nan aith-rich-ean 
a chum na cloinne, agus cridhe na 
cloinne chum an aith-rich-ean, eagal 
gu 'n tig mise, agus gu 'm buail 
mi am fear-ann le lèir-sgrios. 

Tha na h-Aith-eant-an, agus Urnuigh an 
Tigh-earn, air an cur sìos an so, a chum *€f 
gun iunn-saich-eadh an sgoil-eir iad le 
chuimhne. 

NA DEICH AITHEANTAN. 

ECSODUS XX. 

Labh-air Dia na briathra so uile, ag 
ràdh, Is mise an Tigh-earna do 
Dhia, a thug a mach thu à tìr na 
h-Eiphit, à tigh na daorsa. 

I. Na biodh dèe sam bith eile agad 
a'm' làthair-sa. 

II. Na dean dhuit fèin dealbh 
snaidhte, no coslas sam bith a dh'aon 
ni, a ta sna nèamh-aibh shuas, no air 



70 



an talamh shìos no sna h-uisg-each- 
aibh fuidh'n talamh. Na crom thu 
fèin sìos doibh, agus na dean seirbh-is 
doibh : oir mise an Tigh-earna do 
Dhia, is Di'a eud-mhor mi, a' leant- 
uinn aing-idh-eachd nan aithriche air 
a' chloinn, air an treas agus air a' 
eheath-ramh gin-eal-ach dhiubh-san a 
dh'fhuath-aich-eas mi, agus a nochd- 
adh tròcair do mhìlt-ibh dhiubh-san a 
ghràdh-aich-eas mi, agus a choimh-id- 
eas m'àith-eant-an. 

III. Na tabh-air ainm an Tigh-earna 
do Dhè an dìomh-an-as : oir cha mheas 
an Tigh-earna neo-chiont-ach esan a 
bheir 'ainm an dìomh-an-as. 

IV. Cuimhn-ich latha na sàbaid a 
naomh-ach-adh. Sè làith-ean saoth- 
raich-idh tu, agus ni thu t'obair uile. 
Achair ant-seachd-amhlathatha sàbaid 
an Tigh-earna do Dhè ; air an latha sin 
na dean obair sam bith, thu fèin, no 
do mhac, no do nigh-ean, d'òg-lach, no 



7J 



do bhan-og-lach, no d'ainmh-idh, no do 
choig-reach a ta 'n taobh a stigh do d' 
gheat-aibh ; oir ann an sè làith-ibh 
rinn an Tigh-earna na nèamh-an agus 
an talamh, an f hairge, agus gach ni a 
ta annta ; agus ghabh e fois air an 
t-seachd-amh latha ; air an aobhar sin 
bheann-aich anTigh-earnalatha na sàb- 
aid, agus naomh-aich se e. 

V. Thabh-air onoir do t'athair, agus 
do d' mhàth-air, a chum as gu'm bi 
do làith-ean buan air an fhear-ann a 
tha'n Tigh-earna do Dhia a' toirt 
dhuit. 

VI. Na dean mort-adh. 

VII. Na dean adh-alt-rann-as. 

VIII. Na dean gad-uigh-eachd. 

IX. Na tabh-air fìan-uis bhrèige 
an agh-aidh do choimh-ears-naich. 

X. Na sannt-aich tigh do choimh- 
ears-naich ; na sannt-aich bean do 
choimh-ears-naich, no'òg-lach, no'bhan- 
og-lach, no 'dhamh, no 'asal, no aon ni 
a's le do choimh-ears-nach. 



URNUIGH AN TIGHEARNA. 



MAT. VI. 



Ar n-Athair a ta air nèamh. Gii 
naomh-aichear t'ainm. Gu tigeadh 
do rìoghachd. Gu deanar do thoil 
air thalamh, mar a nìthear air nèamh. 
Tabhair dhuinn an diugh ar n-aran 
làthail. Agus maith dhuinn ar fiacha, 
mar a mhaitheamaid d'ar luchd-fiacha. 
Agus na leig sinn am buaireadh, ach 
saor sinn o olc : Oir is leatsa an rìogh- 
achd agus an cumhachd, agus a' 
ghlòir, gu siorruidh. Amen. 



a' chrioch. 



Clo-bhuailte le Seumas Walker.